در جریان جنگ جهانی دوم، زمانی که متفقین تصمیم به اشغال ایران میگیرند، سه مرزبان به نامهای ملک محمدی، سید محمد راثی هاشمی و عبدالله شهریاری وظیفه پاسداری از مرزهای شمالی ایران را در پل فلزی جلفا-نخجوان بر عهده دارند. این پل، به عنوان مسیر عبور از رود ارس در این منطقه، عملیاتی حیاتی و اساسی داشت.
هنگامی که ارتش شوروی به سوی خاک ایران حرکت میکند و به نزدیکی پل فلزی جلفا-نخجوان میرسد، سه مرزبان ایرانی با شجاعت وظیفه، مقاومتی سخت را در برابر نیروهای شوروی آغاز میکنند. این مقاومت سه روزه، به دلیل اهمیت فراوان این پل برای ارتش شوروی بهترین محل عبور از رود ارس، بسیار حیاتی و مؤثر میشود.
مرزبانان ایرانی با اطلاعات دقیق و اشراف به منطقه، با مهارت و شجاعت خود، سه روز توانستند لشکر شوروی را در این محل به زانو درآورند. روسها که چارهای جز عبور از این پل نداشتند، با استفاده از توپخانههای سنگین خود به نبرد با این مرزبانان پرداختند.
نبرد ادامه داشت و تنها با کشته شدن مرزبانان شجاع ایرانی به نامهای ملک محمدی، سید محمد راثی هاشمی و عبدالله شهریاری، روسها توانستند به خاک ایران وارد شوند. این مرزبانان با افتخار و قهرمانی خود در مقابل نیروهای شوروی، نمونهای از ایثار و پاسداری برای حفظ حاکمیت و ارتقاء ملت ایران به حساب میآیند.
مقاومت شجاعانه سه سرباز ایرانی، ملک محمدی، سید محمد راثی هاشمی و عبدالله شهریاری، تحسین نیروهای مهاجم، به خصوص فرمانده لشکر ۴۷ شوروی، سرلشکر نوویکف را برانگیخت. در زمانی که سرلشکر نوویکف با عبور از پل، متوجه مقاومت این سه سرباز شجاع میشود و فهمید که ۷۲ ساعت است که تنها با سه سرباز در حال مقاومت هستند،سرلشکر نوویکف به نشانه احترام یکی از درجههای خود، روی دوشش را باز کرده و روی سینه سرجوخه محمدی گذاشته است.
او سپس از یک چوپان محلی خواسته تا سه سرباز شجاع را به شیوه مسلمانان کنار پل آهنی دفن کند تدفین این سه سرباز با تشریفات کامل نظامی از سوی لشکر ۴۷ ارتش شوروی صورت گرفت.
یادمان شهدای مرزبانی جلفا در جوار رود ارس به یکی از مراکز پربازدید گردشگری استان تبدیل شده و سالانه میلیون ها مسافر در گذر از این محل را بازدید میکنند.
با تأسیس منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس توجه جدی به میراث فرهنگی و مفاخر ملی در جلفا سرعت گرفت و در همین رابطه یادمان شهدای شهریور 1320 در سال 1394 توسط سازمان منطقه آزاد ارس احداث گردید.
