معرفی کلیسا خرابه
این كلیسا در 16 كیلومتری غرب جلفا واقع شده و به فاصله سه كیلومتری كرانه رودخانه ارس در روستای متروكه ای به نام ‘دره شام’ واقع در دل طبیعت بكر و زیبای این منطقه قرار گرفته است.
نام این كلیسا از نام ‘استپانوس’ الهام گرفته شده که اولین راه مسیحیت بوده است. معماری این بنا تاریخی با ویژگیهای خاص و شگفتانگیز، حكایت از احداث آن در طول قرنهای چهارم تا ششم هجری دارد.
معماری کلیسای سنت استپانوس
بك معماری این كلیسا یک آمیزه منحصر به فرد از شیوههای معماری اورارتو، اشكانی، یونانی و رومی است. تاریخ بنای این كلیسا موضوع اختلاف نظر بوده و مطالب مختلفی در این زمینه وجود دارد.
گروهی این كلیسا را به نخستین سدههای مسیحیت باز میگردانند، در حالیكه دیگران زمان ساخت آن را به اواسط دوره صفویه میاندازند.
اکنون، كلیسای سنت استپانوس به عنوان یكی از مقدسترین و دینیترین مکانهای مسیحیان جهان شناخته میشود. هر سال، به ویژه در ماه تیر، مسیحیان از نقاط مختلف جهان برای انجام آیینهای ویژه به این مکان جذب میشوند.
بخش های کلیسا سنت استپانوس
ساختار كلیسای سنت استپانوس از سه بخش اصلی تشكیل شده است: برج ناقوس، نمازخانه، و اجاق دانیال. این اجزاء هر كدام گواهی از تاریخ این منطقه دارند.
از دیگر ویژگیها، حجاری پایهها، طاق نماها و تزیینات طاق از جلوههای بسیار بینظیر هنر حجاری ایران به شمار میروند، كه این نمونه از هنر باستانی با بیشك یكی از شاهكارهای بینظیر در این زمینه است.
كتیبهای از سنگ به خط نستعلیق بر بالای درب ورودی و زیر طاق مدخل كلیسا وجود دارد كه تاریخ آن به سال 1245 قمری اشاره دارد.
این كتیبه توسط عباس میرزا نایب السلطنه، فرزند فتحعلی شاه، از محب علی بیگ نخجوانی خریداری شده و به عنوان وقف به كلیسا اهدا شده است.
فضای داخل كلیسا به صورت صلیب و از سه قسمت شامل ایوان، نمازخانه و محراب تشكیل شده است و شیوههای نقاشی مذهبی در قرون 16 و 17 میلادی بر آن اثر گذاشتهاند.
در داخل و خارج كلیسا، صدها سنگ نبشته به زبان ارمنی نصب شدهاند که با ترجمه آنها به زبان فارسی، اطلاعاتی دربارهی نام كلیسا، معماری آن، تاریخ ساخت و بخشهایی از تاریخ اقوامی كه در این سرزمین زندگی میکردند، به دست میآید.
در سالهای اخیر، فعالیتهای بسیاری برای مرمت این بنا انجام شده است. از جمله این فعالیتها میتوان به تعمیر و نصب ناقوس در كلیسا، و همچنین مرمت و بهسازی راه ارتباطی توسط سازمان منطقه آزاد ارس در سال گذشته اشاره كرد.
کلیسای سنت استپانوس در نزدیکی مرز جمهوری آذربایجان و در منطقه آزاد ارس قرار گرفته و با کرانه جنوبی رودخانه ارس سه کیلومتر فاصله دارد.
