سن سارود، قلعهای است که به دوران قرون وسطی تعلق داشته و محل اسکان یک طایفه از ارمنیها بوده است. به نظر میرسد در قرنهای 13 و 14 میلادی (قرن هفتم و هشتم هجری) بازسازی شده و با گذشت 700 سال همچنان بهصورت استوار باقیمانده است.
منطقه آذربایجان بیشتر از سایر مناطق ایران دارای قلعههای تاریخی است؛ این قلعهها بهمنظور مقابله با تهدیدات بیگانگان به حریم مقدس آذربایجان در دورههای تاریخی ساخته شدهاند و وظیفه دفاعی داشتهاند.
این قلعههای ارزشمند که در اطراف کوهستانهای آذربایجان هستند ، هر یک داستان تاریخی جالبی دارند؛ یکی از این قلعهها قلعه سن سارود در روستای هرزند جدید، بخشی از شهرستان مرند است.
از مسیر مرند به جلفا، به یک تقاطع راه میرسیدید که در سمت راست آن، تابلوی سبز روستای هرزند جدید (چای هرزن) دیده میشود.
یکی از آثار تاریخی و کهن دهستان هرزندات، قلعه ارزشمند و مهمی به نام سن سارود است که در فاصله 6 کیلومتری از کاروانسرای تیموری، معروف به آیراندایبی قرار دارد.
این قلعه نیز در فاصله 26 کیلومتری شمالی مرند واقع شده است. قلعه سن سارود بر روی یک پشته سنگی مرتفع، بین دو بازوی رودخانه قرار گرفته است.
این قلعه در جنوب روستا و در میان باغات بر روی بلندایی ساخته شده است.
سازه های قلعه سن سارود بقایای یک قلعه قدیمی از دوران قرون وسطی را نشان میدهد، که به نظر میرسد در قرنهای 13 و 14 میلادی (قرن هفتم و هشتم هجری) مورد تجدید بنا قرار گرفته است.
در بخش شرقی قلعه، تختههای سنگی بزرگی وجود دارند که نشانههای سازه های قدیمیتری هستند که ممکن است قدمت آنها به دورانهای باستانیتر تاریخی بازگردد.
امتداد حصارهای دفاعی هنوز از سطح زمین قابل مشاهده است و برخی از بخشهای دیوار به ارتفاع زیادی حفظ شدهاند. علاوه بر این، آثاری از برجهای نیم استوانهای در طول حصار قابل رویت است.
در داخل محوطه قلعه، پی و پایههای چند اتاق که به صورت مجاور و عمود بر یکدیگر قرار دارند، به وضوح دیده میشوند تمام دیوارهای قلعه از سنگ لاشه و ملاط گل و آهک ساخته شدهاند.
در جنوب قلعه، یک قبرستان اسلامی باستانی و باقیماندههایی از پیهای ساختمانی وجود دارد که به نام ( پیرحسن ) شناخته میشود. به نظر میرسد که این مکان به عنوان محلی برای عبادت و عزلت زاهد مسلمانی استفاده میشده است و امامزاده حسن در نزدیکی این مکان دفن شده است.
