تاریخ بنای کاروانسرای الاکی مرند به سال ۷۳۱ هجری در زمان ابوسعید بهادر خان، آخرین فرمانروای مقتدر ایلخانی، برمیگردد. این کاروانسرا، یکی از باشکوهترین بناهای زمان خود بوده و ممکن است بعنوان قلعه یا مقر حکومتی نیز به کار رفته باشد.
در روستای هرزند عتیق شهرستان مرند، قلعهای باستانی به نام قلعه هولاکو واقع شده است که دارای سابقهای به طول ۳۰۰۰ سال میباشد. این قلعه با معماری منحصر به فرد، دیوارهای عظیم و پشتبندهای مستحکم، جایگاه ویژهای دارد. اگرچه به غلط با نام قلعه هولاکو شناخته میشود، اما واقعاً به عنوان یک بنا باستانی با ارزش تاریخی شناخته میشود.
قلعه الاکی مرند
کاروانسرای الاکی، که در زمان ابوسعید بهادر خان، آخرین فرمانروای مقتدر ایلخانی، بنا شده است، یکی از بناهای باشکوه آن دوران بوده و احتمالاً به عنوان قلعه یا مقر حکومتی نیز مورد استفاده قرار گرفته است. این بنا دارای شکل مستطیلی است و دارای نه بارو و یک سردر عظیم است. ساختار آن از ترکیبی زیبا از آجر و کاشیهای فیروزهای و سرمهای با گرههای آجری تودرتو ساخته شده است. کاشیها به نحو زیبایی در داخل گرههای آجری قرار داده شدهاند.
این کاروانسرا دارای چندین کتیبه است، یکی از آنها به خط کوفی و به فارسی نوشته شده بود که دکتر جرج مایلنر، باستانشناس آمریکایی، آن را مورد مطالعه قرار داده است. همچنین، مادام دیالوفوآ، فرانسوی، شبی در این کاروانسرا اقامت کرده و عکسی از آن گرفته است.
پایههای ساختمان از قطعات بزرگ سنگ سیاه ساخته شده و دیوارهای آن یک متر ضخامت و چهار متر ارتفاع داشته است. حاشیه بالایی آن نیز از آجر معمولی و تراشخورده ساخته شده است. ابعاد این بنا 65 متر طول و 50 متر عرض دارد و هنوز آثار حوضی در وسط محوطه قابل مشاهده هستند.
آدرس : آذربایجان شرقی٬ مرند٬ ۲۷ کیلومتری شمال مرند٬ در سر راه جادۀ قدیم مرند به جلفا
